دکتر زهرا نامور عربانی، زخم‌های آبی رشت؛ از «فاضلاب‌های سرگشاده» تا «کریدورهای حیات‌بخش»

*زخم‌های آبی رشت؛ از «فاضلاب‌های سرگشاده» تا «کریدورهای حیات‌بخش»*

✍*به قلم: دکتر زهرا نامور عربانی*

#اختصاصی_پایگاه_خبری_رهاورد_روز

🔺️لینک خبر:

رودخانه‌های «زرجوب» و «گوهررود» و تالاب «عینک»، میراث طبیعی و شناسنامه اکولوژیک رشت هستند. اما امروز، این پهنه‌های آبی در قلب شهر، به جای آنکه فرصتی برای تلطیف هوا، ارتقای سلامت عمومی و رونق گردشگری باشند، به معضلی زیست‌محیطی و نمادی از شکست در مدیریت شهری بدل شده‌اند. وضعیت فعلی این پهنه‌ها، نتیجه‌ی دهه‌ها غفلت، نگاه بخشی و مدیریت‌های مقطعی است.

برای احیای این سرمایه‌های طبیعی، باید با جسارت از «سیاست‌های مسکن‌گونه» عبور کرد و به سمت **«طرح‌های بازآفرینی بوم‌محور»** حرکت کرد. رودخانه‌ها و تالاب عینک، باید دوباره به فضای زندگی مردم برگردند.

چرا تاکنون موفق به احیا نشده‌ایم؟

۱. *نگاه غیریکپارچه:*

احیای رودخانه صرفاً در «دیواره‌سازی» یا «لایروبی مقطعی» خلاصه شده، در حالی که ریشه بحران، ورود فاضلاب‌های خانگی و صنعتی به بالادست و فقدان شبکه تصفیه است.

۲. *تعارض منافع:*

هم‌پوشانی وظایف میان شهرداری، آب‌وفاضلاب و محیط‌زیست، باعث شده تا هر دستگاهی مسئولیت را به دیگری واگذار کند.

۳. *تغییر کاربری‌ها و تخریب حریم:*

ساخت‌وسازهای غیرمجاز در حریم رودخانه‌ها، مانع از هرگونه طرح احیا و پیاده‌سازی زیرساخت‌های تفریحی شده است.

*نقشه راه احیا: رویکرد «مدیریت یکپارچه پهنه‌های آبی»*

برای نجات این شریان‌ها، راهکارهای زیر به عنوان اولویت مدیریتی مطرح است:

* ۱. جداسازی کامل فاضلاب از بستر رودخانه‌ها (اولویت صفر):*

تا زمانی که فاضلاب مستقیم وارد زرجوب و گوهررود می‌شود، هرگونه طرح زیباسازی، «ویترین‌سازی بر روی ویرانه» است.

*تکمیل شبکه اگو (فاضلاب شهری):*

الزام به اتمام شبکه جمع‌آوری فاضلاب در حاشیه رودخانه‌ها و هدایت آن به تصفیه‌خانه‌های استاندارد.

*تصفیه غیرمتمرکز (محله‌محور):*

در نقاطی که امکان اتصال به شبکه اصلی نیست، استفاده از تصفیه‌خانه‌های کوچک مقیاس محلی با فناوری‌های نوین.

*۲. تبدیل رودخانه‌ها به «کریدور سبز شهری» (Green Corridor):*

رودخانه‌ها نباید تنها کانال عبور آب باشند؛ آن‌ها باید به «پارک‌راه» تبدیل شوند.

*احیای حریم اکولوژیک:*

بازپس‌گیری حریم‌های تصرف شده و ایجاد فضای سبز، مسیرهای پیاده‌روی و دوچرخه‌سواری در کنار رودخانه‌ها.

*نورپردازی و مبلمان شهری:*

افزایش امنیت و جذابیت بصری برای حضور شهروندان در کنار رودخانه، که خود عامل بازدارنده در برابر ریختن زباله و تخریب حریم است.

*۳. تالاب عینک؛ تبدیل تهدید به «قطب گردشگری و زیست‌محیطی»:*

تالاب عینک نگینی است که می‌تواند بار سنگین گردشگری رشت را به دوش بکشد.

*طراحی منظر هوشمند:*

ساماندهی لبه‌های تالاب و ایجاد سایت‌های پرنده‌نگری، اسکله‌های قایق‌سواری غیرموتوری و مراکز آموزشی زیست‌محیطی.

*مدیریت رسوبات و آب‌بندها:*

استفاده از روش‌های بیولوژیک برای پالایش آب تالاب و جلوگیری از پیشروی گیاهان مهاجم با نگاهی علمی و تخصصی.

* ۴. حکمرانی مشارکتی و جریمه‌های بازدارنده:.*

*نظارت همگانی:*

ایجاد «دیده بان‌های محلی» برای شناسایی لحظه‌ای تخلفات (تخلیه نخاله یا پساب).

*مشارکت بخش خصوصی:*

جذب سرمایه‌گذار برای ایجاد مجموعه‌های خدماتی-گردشگری در حاشیه رودخانه‌ها و تالاب، مشروط بر اینکه بهره‌بردار، مسئولیت پاکیزگی و نگهداری بخشی از رودخانه را نیز بر عهده بگیرد (قراردادهای برد-برد).

احیای رودخانه‌های رشت و تالاب عینک، یک پروژه عمرانی ساده نیست؛ یک **«پیمان اخلاقی»** با آیندگان است. رشت بدون این پهنه‌های آبی، هویت و تنفس‌گاه خود را از دست می‌دهد. مدیریت شهری در دوره جدید باید با تمرکز بر **«رفع آلودگی در سرچشمه»** و **«بازآفرینی فضای عمومی در حاشیه»**، این زخم‌های کهنه را به «کریدورهای نشاط» تبدیل کند.

*ما به دنبال شهرِ زیست‌پذیر هستیم؛ شهری که در آن مردم با رودخانه‌هایشان «آشتی» کرده‌اند.*

📌لینک بزرگترین گروه انتخاباتی رشت
https://ble.ir/RashtShora1405