از مدیریت بحران تا بازتعریف هویت؛ راهبرد جامع مدیریت حاشیه‌نشینی در رشت

#اختصاصی_پایگاه_خبری_رهاورد_روز

رشت در دوراهی توسعه و شکاف اجتماعی
رشت، به‌عنوان قطب اقتصادی و فرهنگی استان، امروز با چالشی بنیادین روبروست: «گسترش بی‌رویه حاشیه‌نشینی». ما نمی‌توانیم توسعه را فقط با آسفالت کردن خیابان‌های مرکز شهر معنا کنیم، در حالی که در لایه‌های پیرامونی شهر، چرخه‌های فقر، اعتیاد و آسیب‌های اجتماعی در حال شکل‌گیری است. حاشیه‌نشینی در رشت، تنها یک مسئله کالبدی نیست؛ بلکه یک بحران اجتماعی است که از مهاجرت‌های قهقری (از روستاها به حاشیه رشت) و مهاجرت‌های معکوس (از مرکز به حاشیه) ریشه گرفته است.

📌تفکیک استراتژیک: شناخت واقعیت برای اتخاذ تصمیم درست

در شورای شهر باید میان دو طیف متفاوت از حاشیه‌نشینان، تمایز قائل شویم تا بودجه و سیاست‌ها را هدر ندهیم:

۱. حاشیه‌نشینان بومی (مانند بافت‌های قدیمی و مستقر در نواحی پیرامونی): کسانی که ریشه در این خاک دارند و وابستگی عاطفی و اجتماعی به مبدأ ندارند. برای این گروه، سیاست ما «ادغام هوشمند» است؛ یعنی تبدیل حاشیه‌ها به بخشی از بدنه اصلی شهر از طریق خدمات‌رسانی یکپارچه و ارتقای هویت کالبدی.

۲. حاشیه‌نشینان نابومی (مهاجران جدید به نواحی مانند حاشیه‌های مسیر جاده انزلی، حاشیه جاده رشت-لاهیجان یا مناطق در حال گسترش در مسیر رشت-صالح‌شهر): کسانی که هنوز پیوندشان با مبدأ قطع نشده است. برای این گروه، رویکرد ما باید ترکیبی از «مدیریت مهاجرت» و «تخلیه فشار از حاشیه» باشد.
راهبرد عملیاتی در حوزه وظایف شورا:

الف) جلوگیری از فرسایش روستاها (توقف مهاجرت به حاشیه رشت):

وظیفه ما در شورا، فشار آوردن به دستگاه‌های اجرایی برای اجرای سیاست‌های «روستایی‌سازی» است. ما باید از طریق سیاست‌های نظارتی خود، خواستار ایجاد زیرساخت‌های فناورانه و اشتغال‌زا در روستاهای اطراف رشت باشیم تا «میل به مهاجرت» به سمت حاشیه‌های شهر کاهش یابد. ما باید با احیای صنایع دستی و هنرهای بومی در نواحی روستایی، «منزلت روستایی» را در برابر «فقدان منزلت در حاشیه شهر» تقویت کنیم.

ب) بازگشت به اصلِ تولید و استقلال (نقش رسانه و فرهنگ):

ما در شورای شهر رشت، از ظرفیت رسانه‌ها برای تغییر نگرش عمومی استفاده خواهیم کرد. باید ارزش‌های «تولید» و «قناعت» را جایگزین فرهنگ «مصرف‌گرایی و شهرنشینی کاذب» کنیم تا فشار جمعیت بر حاشیه‌های شهر کنترل شود.
ج) مقابله با آسیب‌های اجتماعی (اعتیاد و فروپاشی خانواده):
حاشیه‌نشینی در رشت، پناهگاه معضلاتی چون اعتیاد و کودکان کار شده است. رویکرد ما در شورا، فراتر از جمع‌آوری معتلات، بر «اشتغال محترمانه» و «بازپروری» متمرکز خواهد بود. ما باید با تصویب بودجه‌های مشخص، ایجاد مراکز توانبخشی و تسهیل اشتغال برای حاشیه‌نشینان بومی، زنجیره فقر و اعتیاد را قطع کنیم.

مدیریت حاشیه‌نشینی در رشت، نیازمند نگاهی فراتر از مدیریت شهری سنتی و ورود به قلمرو «علوم انسانی و اجتماعی» است. ما در شورای شهر، متعهد هستیم که با تفکیک دقیق سیاست‌ها برای حاشیه‌های «بومی» و «نابومی»، از تبدیل شدن رشت به شهری با دو چهره‌ی متفاوت (مرکز مرفه و حاشیه آسیب‌دیده) جلوگیری کنیم. هدف ما، ساختن رشتی است که در آن، توسعه، عدالت را با خود به همراه می‌آورد.