دکتر زهرا نامور عربانی، انضباط کالبدی؛ پایانِ سوداگری بر خاکِ سست

🔴انضباط کالبدی؛ پایان سوداگری بر خاک سست🔴

#اختصاصی_پایگاه_خبری_رهاورد_روز
✍به قلم: دکتر زهرا نامور عربانی

رشت، شهر زمین‌های «نسقی» و ساخت‌وسازهای «دیمی» نیست؛ رشت، شهری است که در بستری از خاک‌های آبرفتی و اشباع قرار گرفته و هرگونه بی‌تدبیری در نحوه توسعه آن، نه تنها چهره شهر را می‌آلاید، بلکه جان شهروندان را در برابر مخاطراتی نظیر زلزله و نشست زمین به خطر می‌اندازد.

امروز، توسعه لجام‌گسیخته افقی و عمودی در رشت، نشان‌دهنده یک «فقدان استراتژی آمایشی» است. وقتی ساخت‌وساز بدون توجه به «مکان‌مندی» و «آزمایشات دقیق خاک» انجام می‌شود، ما در حالِ «پیش‌خریدِ بحران» برای آیندگان هستیم.

🔸️چالش‌های بنیادین در الگوی توسعه رشت🔸️

۱. توسعه افقی نامتوازن (خزنده):
گسترش بی‌رویه شهر به سمت اراضی کشاورزی و شالیزارها، نه تنها امنیت غذایی منطقه را تهدید می‌کند، بلکه هزینه ارائه خدمات شهری (آب، برق، دفع پسماند و ترافیک) را برای شهرداری به‌طور تصاعدی افزایش می‌دهد.

۲. سوداگری در زمین‌های نسقی:
زمین‌های نسقی که فاقد سند رسمی و نظارت فنی دقیق هستند، به بهشت دلالان و مأمن ساخت‌وسازهای غیرمجاز تبدیل شده‌اند. این پدیده، مدیریت شهری را در دور باطل «تخریب، جریمه و دوباره‌سازی» گرفتار کرده است.

۳. بی‌توجهی به ظرفیت باربری خاک:
رشت با خاک‌های لای و رسی با مقاومت پایین شناخته می‌شود. احداث برج‌های بلند بدون مطالعات دقیق ژئوتکنیک در این خاک‌ها، فرسایش خاک و مخاطرات سازه‌ای را در درازمدت دوچندان می‌کند.

🔸️ نقشه راه: مدیریتِ توسعه بر پایه «دانش» و «انضباط»🔸️

برای خروج از این آشفتگی کالبدی، ما نیازمند یک نقشه راهِ سخت‌گیرانه و علمی هستیم:

۱. گذار از توسعه افقی به «بازآفرینی میان‌افزا»:
به جای تخریب شالیزارهای اطراف، باید بر نوسازی و بازآفرینی بافت‌های فرسوده و ناکارآمد داخلِ شهر تمرکز کنیم. استفاده از ظرفیت‌های خالی داخل محدوده شهری، هم مقرون‌به‌صرفه‌تر است و هم خدمات‌رسانی را بهینه می‌کند.

۲. تعیین تکلیف حقوقی و فنی زمین‌های نسقی:
زمین‌های نسقی باید از وضعیت «بلاتکلیفی» خارج شوند.

📌سیاست تشویقی برای تجمیع:
ارائه بسته‌های تشویقی برای تجمیع قطعات کوچک و نسخی، تا هم سنددار شوند و هم با رعایت استانداردهای فنی، بازسازی گردند.

📌توقف ساخت‌وسازهای غیرفنی:
نظارت مستقیم بر اراضی در حال تغییر کاربری از طریق سیستم‌های پایش ماهواره‌ای و گشت‌های ویژه مهندسی.

۳. الزام به «شناسنامه فنی خاک» برای تمامی پروژه‌ها:
توسعه عمودی (بلندمرتبه‌سازی) باید تابعی از «تاب‌آوری خاک» باشد.

📌استانداردسازی آزمایشات خاک:
شهرداری باید پایگاه داده‌های ژئوتکنیکی شهر رشت را ایجاد و به‌روزرسانی کند. هیچ پروانه‌ای نباید بدون انطباق با مطالعات خاک‌شناسی منطقه صادر شود.

📌ممنوعیت بلندمرتبه‌سازی در پهنه‌های ناپایدار:
توسعه عمودی تنها در پهنه‌هایی مجاز است که آزمایشات فنی، توان تحملِ سازه را تأیید کنند.

۴. حکمرانیِ داده‌محور:
مدیریت شهری باید با استفاده از سیستم‌های اطلاعات جغرافیایی، محدودیت‌های توسعه را به صورت آنلاین و شفاف ترسیم کند. شهروندان باید بدانند کجای رشت «پهنه ممنوعه برای ساخت‌وساز» است و کجای آن «پتانسیل توسعه» دارد.

در پایان توسعه شهری رشت نباید بازیچه سوداگران زمین باشد. وظیفه مدیریت شهری، پاسداری از «تاب‌آوری کالبدی» شهر است. ما باید با عبور از رانت و مصلحت‌اندیشی‌های کوتاه‌مدت، به سمت الگویی از توسعه حرکت کنیم که در آن «آزمایشگاه خاک» مقدم بر «قرارداد ساخت» باشد.